Ian Niepomniaszczij (ur. 1990)

Dwukrotny pretendent do tytułu mistrza świata, zwycięzca Turnieju Kandydatów i mistrz świata w blitzu – jeden z najgroźniejszych szachistów XXI wieku.

Ian Aleksandrowicz Niepomniaszczij (Ian Nepomniachtchi) urodził się 14 lipca 1990 roku w Briańsku. Naukę gry w szachy rozpoczął w wieku zaledwie czterech lat, a już jako dziecko zaczął dominować w rozgrywkach młodzieżowych. Trzykrotnie zdobywał Mistrzostwo Europy juniorów, a w 2002 roku został mistrzem świata do lat 12, wyprzedzając na tie-breaku innego cudownego chłopca – Magnusa Carlsena.

W dorosłych szachach szybko potwierdził swój talent: w 2007 roku został arcymistrzem, a w 2010 roku wygrał zarówno Mistrzostwa Europy indywidualne, jak i Mistrzostwa Rosji. Z czasem stał się jednym z filarów reprezentacji, a później – jednym z głównych kandydatów do mistrzowskiej korony.

Od cudownego dziecka do arcymistrza elity

Droga Niepomniaszczija do elity była konsekwentna, ale nie spektakularna w sensie „nagłego wystrzału” – raczej przypominała dobrze prowadzoną partię pozycyjną. Najpierw dominacja wśród juniorów, potem tytuł arcymistrza, a następnie coraz lepsze wyniki w silnych openach i superturniejach.

Do jego ważniejszych sukcesów z tego okresu należą m.in.:

• zwycięstwo w Aerofłot Open (Moskwa 2008), które otworzyło mu drzwi do elitarnego turnieju w Dortmundzie,
• wygrana w Tal Memorial (2016) – jednym z najbardziej prestiżowych turniejów szachowych świata,
• tryumf w Dortmund Sparkassen Chess Meeting (2018),
• wiele medali z reprezentacją Rosji na Drużynowych Mistrzostwach Świata i Mistrzostwach Europy.

Z każdym kolejnym rokiem jego nazwisko pojawiało się coraz częściej w czołówce listy rankingowej FIDE. W 2023 roku osiągnął szczytowy ranking 2795 Elo i pozycję nr 2 na świecie.

Dwukrotny zwycięzca Turnieju Kandydatów

Ian Niepomniaszczij przeszedł do historii jako jeden z nielicznych szachistów, którzy dwukrotnie z rzędu wygrali Turniej Kandydatów.

1. Turniej Kandydatów 2020–2021 (Jekaterynburg)
Cykl kandydacki, przerwany przez pandemię i dokończony po wielu miesiącach, był prawdziwym testem odporności. Ian wygrał turniej z wynikiem 8,5/14, zapewniając sobie zwycięstwo na rundę przed końcem. To dało mu prawo gry o tytuł z Magnusem Carlsenem w 2021 roku.

2. Turniej Kandydatów 2022 (Madryt)
Drugi triumf był jeszcze bardziej imponujący. Niepomniaszczij zagrał turniej życia – nie przegrał ani jednej partii, uzyskał 9,5/14 i ponownie zapewnił sobie zwycięstwo przed ostatnią rundą. Był to najlepszy wynik w Turnieju Kandydatów w nowym, pomeczowym formacie.

3. Turniej Kandydatów 2024 (Toronto)
Jako przegrany finalista meczu o mistrzostwo świata 2023 Ian miał zagwarantowane miejsce w Kandydatów 2024. Prowadził lub współprowadził przez znaczną część turnieju i po raz kolejny nie przegrał żadnej partii. Ostatecznie zakończył zmagania na podium, ustępując zwycięzcy – Gukeshowi – i walcząc do ostatnich rund o trzeci mecz o koronę.

Mecze o mistrzostwo świata 2021 i 2023

Mecz z Magnusem Carlsenem (Dubaj 2021)
W 2021 roku Ian Niepomniaszczij po raz pierwszy stanął naprzeciw Magnusa Carlsena w meczu o tytuł mistrza świata. Początek był wyrównany – pierwsze partie kończyły się remisami. Przełom nastąpił w słynnej, niezwykle długiej partii nr 6, którą Carlsen wygrał po trwającej ponad 7 godzin walce. Od tego momentu Ian zaczął popełniać błędy, co zakończyło się wyraźną porażką w meczu.

Mecz z Dingiem Lirenem (Astana 2023)
Druga szansa przyszła po rezygnacji Carlsena z obrony tytułu. W 2023 roku Niepomniaszczij zmierzył się z Dingiem Lirenem. Mecz był niezwykle dramatyczny: prowadzenie zmieniało się, napięcie rosło, a partie obfitowały w błędy obu stron – ludzkie szachy najwyższego poziomu.

Po 14 partiach klasycznych wynik brzmiał 7–7. O losach tytułu zadecydowały dogrywki rapid, w których kluczowa okazała się czwarta partia – Ding przejął inicjatywę, wygrał mecz 9,5–8,5 i został mistrzem świata. Ian po raz drugi był o włos od korony.

Mistrz świata w blitzu i potęga w szachach szybkich

Niepomniaszczij od lat uchodzi za jednego z najsilniejszych zawodników świata w szachach szybkich i błyskawicznych. Regularnie zdobywa medale mistrzostw świata w rapidzie i blitzu, a jego nazwisko niemal zawsze widnieje w czołówce list rankingowych FIDE w tych tempach.

W 2024 roku dołożył do swojego dorobku osiągnięcie historyczne: w mistrzostwach świata w blitzu w Nowym Jorku – po serii dogrywek z Magnusem Carlsenem – obaj zgodzili się podzielić tytuł mistrza świata w blitzu. Był to pierwszy w historii szachów indywidualny tytuł mistrza świata współdzielony przez dwóch zawodników.

Ian często podkreśla, że lubi szybsze tempa, bo „szachy stają się wtedy bardziej ludzkie, a mniej komputerowe”. Dla kibiców oznacza to jedno – jego partie w rapidzie i blitzu są gwarancją widowiska.

Styl gry – szybki, dynamiczny, bezlitosny

Ian Nepomniachtchi słynie z błyskawicznego tempa gry. Potrafi wykonywać silne posunięcia prawie bez namysłu, wchodzić w skomplikowane pozycje z dużą pewnością siebie i zmuszać przeciwników do podejmowania trudnych decyzji w niedoczasie.

Charakterystyczne cechy jego stylu:

• głębokie przygotowanie debiutowe – zwłaszcza w obronie rosyjskiej (Petrowa), sycylijskiej oraz w systemach 1.d4,
• dynamiczna gra środkowa – często wybiera warianty, w których inicjatywa jest ważniejsza niż struktura pionowa,
• umiejętność przyspieszania tempa – gdy pozycja się zaostrza, Ian potrafi błyskawicznie „przykręcić śrubę”,
• praktyczne podejście – nie zawsze szuka „obiektywnie najlepszego” ruchu, lecz tego, który w praktyce stawia największe problemy rywalowi.

To połączenie przygotowania komputerowego, intuicji i szybkiego liczenia sprawia, że jest jednym z najniebezpieczniejszych przeciwników w turniejach kołowych i pucharowych.

„Nepo” poza szachownicą – e-sport, internet, osobowość

Niepomniaszczij to nie tylko arcymistrz klasyczny – to również gracz ery cyfrowej. Od młodości interesował się grami komputerowymi, a w szczególności Dota i Dota 2, w którą grał na półprofesjonalnym poziomie. Dobrze czuje się w świecie streamów, transmisji na żywo i nowoczesnych formatów online.

W mediach i wśród kibiców funkcjonuje pod krótkim pseudonimem „Nepo”. Jest znany z poczucia humoru, bezpośredniego stylu wypowiedzi i autoironii. W wywiadach potrafi przeplatać głębokie uwagi o szachach z lekkimi żartami – co czyni go jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci współczesnej sceny.

Ciekawostki o Ianie Niepomniaszcziju

• W młodości wielokrotnie wygrywał z Magnusem Carlsenem w partiach klasycznych, zanim Norweg został mistrzem świata.
• Jest jednym z nielicznych szachistów, którzy w tym samym życiu wygrali mistrzostwa świata juniorów, Turniej Kandydatów i zostali mistrzami świata w blitzu.
• Gra bardzo szybko, ale potrafi też „zamrozić” pozycję i wyczekiwać błędu przeciwnika.
• W 2020 roku zaczął częściej współpracować z silnikami i dużymi zespołami sekundantów, co wyraźnie przełożyło się na jego wyniki w cyklach mistrzowskich.
• Występował w popularnych programach telewizyjnych w Rosji, a także w transmisjach internetowych poświęconych szachom i e-sportowi.

Dane biograficzne

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda nowoczesna dynamika na najwyższym poziomie – studiuj partie Iana Niepomniaszczija.