Sprzęt szachowy – szachownice, figury, zegary i akcesoria

Jaki sprzęt szachowy wybrać?

Wybór sprzętu najlepiej zacząć od odpowiedzi na jedno pytanie: do czego będziesz go używać? Inny komplet sprawdzi się jako eleganckie szachy stojące w salonie, inny będzie wygodny do codziennego treningu, a jeszcze inny warto wybrać przed rozpoczęciem gry w klubie lub turniejach.

Dla większości osób najważniejsze są cztery elementy:

• czytelna szachownica o odpowiednio dużych polach,
• stabilne i łatwe do rozpoznania figury,
• dopasowanie wielkości figur do pól szachownicy,
• wygoda użytkowania i przechowywania.

Jeżeli grasz przede wszystkim w domu, nie musisz kupować profesjonalnego sprzętu turniejowego. Warto jednak wybierać zestawy o proporcjach zbliżonych do tych używanych w klubach. Dzięki temu późniejsze przejście na szachownicę turniejową będzie naturalne.

Szachownice – drewniana, winylowa czy składana?

Szachownica jest podstawowym elementem każdego zestawu. Może być wykonana z drewna, tworzywa sztucznego, winylu, materiału zwijanego lub stanowić część składanego kompletu z miejscem na figury.

Szachownica drewniana

To dobry wybór do domu, klubu oraz na prezent. Jest trwała, estetyczna i przyjemna podczas gry. Warto jednak zwrócić uwagę na wielkość pól oraz jakość wykonania powierzchni.

Szachownica zwijana

Jest lekka, niedroga i łatwa do transportowania. Tego rodzaju plansze są często wykorzystywane podczas treningów, zajęć szkolnych i w klubach szachowych.

Szachownica składana

Sprawdza się przede wszystkim wtedy, gdy komplet ma być często przenoszony lub przechowywany w niewielkiej przestrzeni. W wielu modelach po złożeniu plansza staje się jednocześnie pudełkiem na figury.

Przy wyborze nie warto kierować się wyłącznie całkowitym wymiarem planszy. Znacznie ważniejsza jest wielkość pojedynczego pola oraz dopasowanie do podstawy figur.

Figury szachowe – jakie wybrać?

Dobre figury powinny być przede wszystkim czytelne, stabilne i wygodne do przesuwania. Podczas dłuższej partii praktyczność jest zwykle ważniejsza od bardzo dekoracyjnego wyglądu.

Najbardziej uniwersalnym rozwiązaniem są figury w stylu Staunton. Ich kształty są łatwo rozpoznawalne, dlatego podobne zestawy spotyka się w klubach i podczas turniejów na całym świecie.

Aktualne standardy FIDE dla sprzętu turniejowego wskazują jako standardową wysokość króla około 95 mm, hetmana 85 mm, gońca 70 mm, skoczka 60 mm, wieży 55 mm i pionka 50 mm. Dopuszczalne są pewne różnice, ale ważne jest zachowanie właściwych proporcji figur.

Drewniane czy plastikowe?

Figury drewniane są bardziej eleganckie i często cięższe, dlatego świetnie sprawdzają się w domowym komplecie. Figury plastikowe są natomiast tańsze, odporne na intensywne użytkowanie i bardzo praktyczne podczas treningów oraz zajęć grupowych.

W obu przypadkach warto wybierać figury z odpowiednio szeroką podstawą oraz dociążeniem poprawiającym stabilność.

Zestawy i komplety szachowe

Dla początkującego gracza najprostszym rozwiązaniem jest zakup kompletnego zestawu szachowego zawierającego planszę i figury. Producent powinien w takim przypadku odpowiednio dopasować rozmiar figur do wielkości pól.

Komplety można podzielić na kilka głównych grup:

• szachy klasyczne – przeznaczone przede wszystkim do regularnej gry,
• szachy turniejowe – o wymiarach i proporcjach zbliżonych do wyposażenia klubowego,
• szachy składane – wygodne do przechowywania i transportu,
• szachy podróżne – małe, lekkie, często magnetyczne,
• szachy dekoracyjne – nastawione przede wszystkim na wygląd i wykonanie.

Jeżeli zestaw ma służyć przede wszystkim do nauki i treningu, warto unikać bardzo ozdobnych figur, których kształty znacznie różnią się od klasycznych figur szachowych. Piękny komplet może być świetną dekoracją, ale nie zawsze będzie najlepszym narzędziem do codziennych ćwiczeń.

Zegary szachowe – kiedy warto kupić?

Na początku nauki zegar nie jest konieczny. Gdy jednak zaczynasz regularnie rozgrywać partie szybkie, blitz lub przygotowywać się do turniejów, staje się jednym z najważniejszych elementów wyposażenia.

Współczesny elektroniczny zegar szachowy pozwala ustawiać nie tylko podstawowy czas gry, ale również dodatkowy czas dodawany po każdym ruchu. Jest to szczególnie ważne podczas treningu w tempach używanych na zawodach.

Przy zakupie warto zwrócić uwagę na:

• czytelność wyświetlacza,
• łatwość ustawiania czasu,
• obsługę dodawanego czasu i innych popularnych temp gry,
• stabilność zegara na stole,
• jakość przycisków lub dźwigni,
• dostępność instrukcji i prostotę obsługi.

Do zwykłej gry domowej wystarczy prosty zegar elektroniczny. Osoby przygotowujące się do zawodów powinny natomiast wybierać urządzenie umożliwiające ustawienie typowych kontroli czasu spotykanych podczas turniejów.

Sprzęt szachowy do gry turniejowej

Jeżeli grasz lub zamierzasz grać w klubie i turniejach, warto ćwiczyć na sprzęcie zbliżonym do tego, który spotkasz podczas zawodów.

Nie oznacza to, że każdy domowy komplet musi posiadać oficjalne oznaczenia FIDE. Ważniejsze jest zachowanie odpowiednich rozmiarów, proporcji i czytelności.

W przypadku klasycznego wyposażenia turniejowego warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• figury w czytelnym stylu Staunton,
• króla o wysokości około 95 mm,
• stabilne i proporcjonalne podstawy figur,
• wyraźny kontrast pomiędzy jasnymi i ciemnymi bierkami,
• matowe lub mało refleksyjne powierzchnie,
• szachownicę o wielkości dopasowanej do figur,
• elektroniczny zegar obsługujący typowe kontrole czasu.

Taki komplet pozwala trenować w warunkach bardzo podobnych do tych, które później spotkasz przy turniejowej szachownicy.

Sprzęt szachowy dla dzieci i początkujących

Dla dziecka rozpoczynającego naukę najważniejsza nie jest cena ani dekoracyjność zestawu. Znacznie większe znaczenie ma czytelność figur i odpowiednio duża plansza.

Na pierwszym etapie warto wybierać klasyczne figury zamiast fantazyjnych kompletów przedstawiających rycerzy, postacie historyczne czy bohaterów filmowych. Dziecko powinno od razu nauczyć się rozpoznawać standardowe kształty króla, hetmana, wieży, gońca i skoczka.

Dobrym rozwiązaniem jest prosty zestaw drewniany lub turniejowy komplet z plastikowymi figurami. Jeżeli szachy będą zabierane do szkoły, klubu lub na wakacje, warto dodatkowo zwrócić uwagę na łatwość transportu.

Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z grą, zobacz również: Podstawy szachów – jak nauczyć się grać od zera?

Akcesoria szachowe – co może się przydać?

Poza szachownicą, figurami i zegarem istnieje wiele dodatkowych akcesoriów. Nie wszystkie są potrzebne początkującemu graczowi, ale wraz z rozwojem szachowych zainteresowań część z nich staje się bardzo praktyczna.

• torby na zestaw szachowy – szczególnie przydatne podczas wyjazdów i turniejów,
• pudełka i kasetki na figury – chronią bierki podczas przechowywania,
• formularze do zapisu partii – przydatne podczas nauki notacji i analizy,
• tablice demonstracyjne – używane przez trenerów, szkoły i kluby,
• szachownice magnetyczne – wygodne podczas podróży,
• elektroniczne szachownice – umożliwiające łączenie tradycyjnej gry z komputerem lub platformami internetowymi.

Nie warto jednak kupować wszystkiego od razu. Podstawowy zestaw wystarczy, aby nauczyć się gry i rozegrać tysiące partii.

Co kupić na początek?

Jeżeli szukasz pierwszego zestawu i nie chcesz komplikować wyboru, dobrym punktem startowym będzie:

• pełnowymiarowa lub zbliżona do turniejowej szachownica,
• klasyczne figury Staunton,
• stabilne, najlepiej dociążone bierki,
• pudełko lub torba do przechowywania, jeśli zestaw będzie przenoszony.

Zegara nie musisz kupować od razu. Warto dodać go później, kiedy zaczniesz ćwiczyć partie z ograniczeniem czasu albo przygotowywać się do pierwszych zawodów.

Jeżeli zależy Ci bardziej na eleganckim komplecie do domu, możesz postawić na drewno. Do intensywnego treningu, szkoły lub klubu bardzo dobrze sprawdzają się natomiast proste zestawy turniejowe z plastikowymi figurami.

Sprzęt to dopiero początek

Nawet najlepsza szachownica nie zastąpi regularnej gry i treningu. Gdy masz już podstawowy zestaw, warto połączyć praktykę przy planszy z rozwiązywaniem zadań, analizą własnych partii i poznawaniem podstaw strategii.

Na i-szachy.pl znajdziesz również dział Nauka gry w szachy, w którym zebraliśmy materiały pomagające rozwijać umiejętności od podstaw do bardziej zaawansowanych zagadnień.

Dobrym uzupełnieniem treningu są także książki szachowe – od prostych podręczników dla początkujących po klasyczne opracowania dotyczące strategii, taktyki i gry mistrzów.

Najczęściej zadawane pytania o sprzęt szachowy

Jaki zestaw szachowy jest najlepszy dla początkującego?

Najlepiej wybrać klasyczny zestaw z czytelnymi figurami Staunton i odpowiednio dużą planszą. Na początku ważniejsza jest wygoda gry niż dekoracyjne wykonanie kompletu.

Czy warto kupić drewniane szachy?

Tak, szczególnie jeśli zestaw będzie używany głównie w domu. Drewniane szachy są trwałe, estetyczne i przyjemne podczas gry. Do szkoły, klubu i częstego transportu praktyczniejszy może być zestaw z plastikowymi figurami.

Czy początkujący potrzebuje zegara szachowego?

Nie. Podczas pierwszych tygodni lub miesięcy nauki można grać bez zegara. Warto go kupić, gdy zaczynasz ćwiczyć szybkie tempo gry albo przygotowywać się do turniejów.

Czym różnią się szachy turniejowe od zwykłych?

Sprzęt turniejowy jest przede wszystkim ustandaryzowany pod względem czytelności, proporcji i wygody. Figury są łatwo rozpoznawalne, odpowiednio stabilne, a ich rozmiar dopasowany do wielkości pól planszy.

Czy szachy magnetyczne są dobre do nauki?

Mogą być wygodne w podróży, ale jako główny zestaw do nauki lepiej sprawdzi się większa szachownica z klasycznymi figurami. Pozwala ona łatwiej przyzwyczaić się do warunków spotykanych później w klubie lub na turnieju.

Sprzęt szachowy – wybieraj przede wszystkim wygodę

Dobry sprzęt szachowy nie musi być drogi. Najważniejsze, aby szachownica była czytelna, figury stabilne i łatwe do rozpoznania, a cały zestaw wygodny w codziennym użytkowaniu.

Na i-szachy.pl będziemy rozwijać ten dział o kolejne poradniki dotyczące szachownic, figur, zegarów, zestawów turniejowych, sprzętu dla dzieci oraz nowoczesnych szachownic elektronicznych. Dzięki temu przed zakupem będzie można sprawdzić, jakie rozwiązanie najlepiej odpowiada konkretnemu sposobowi gry.