Alireza Firouzja (ur. 2003)

Genialny buntownik szachów XXI wieku – najmłodszy w historii zawodnik, który przekroczył 2800 Elo, idol nowego pokolenia i symbol ery silników.

Alireza Firouzja urodził się 18 czerwca 2003 roku w Babol w Iranie. Już jako nastolatek stał się jednym z najgłośniejszych nazwisk w świecie szachów – najpierw jako cudowne dziecko z Iranu, później jako reprezentant Francji i najmłodszy w historii zawodnik, który przekroczył 2800 Elo.

Jego kariera to połączenie niesamowitego talentu, odwagi w podejmowaniu decyzji i bardzo współczesnego podejścia do szachów: intensywne przygotowanie z silnikami, ogromna aktywność online i turnieje na najwyższym poziomie na całym świecie. Dziś Firouzja jest jednym z głównych kandydatów do walki o tytuł mistrza świata w kolejnych cyklach.

Od Babol do elity światowej

Firouzja nauczył się grać w szachy w wieku ośmiu lat. Bardzo szybko zaczął wygrywać lokalne turnieje, a już jako dwunastolatek został mistrzem Iranu – najmłodszym w historii tego kraju. W tym samym okresie zdobywał medale w młodzieżowych mistrzostwach Azji i zwracał na siebie uwagę trenerów z całego świata.

W 2018 roku, mając zaledwie 14 lat, wypełnił ostatnią normę na tytuł arcymistrza podczas turnieju Aeroflot Open – jednego z najsilniejszych otwartych turniejów na świecie. Od tego momentu jego kariera nabrała ogromnego przyspieszenia: zaczął regularnie grać w superturniejach i rywalizować z absolutną światową czołówką.

Ze względu na ograniczenia irańskiej federacji dotyczące gry przeciwko zawodnikom z Izraela, w 2019 roku Firouzja zdecydował się opuścić irańską federację, przechodząc najpierw pod flagę FIDE, a następnie – po przeprowadzce do Francji – przyjmując obywatelstwo francuskie i reprezentując Francję od 2021 roku.

Najmłodszy 2800 w historii

Rok 2021 był przełomowy. Alireza Firouzja wygrał FIDE Grand Swiss – jeden z najważniejszych otwartych turniejów na świecie – oraz zdobył złoty medal indywidualny na 1. szachownicy w Drużynowych Mistrzostwach Europy. Dzięki tym wynikom jego rating eksplodował.

W listopadzie 2021 roku przekroczył pułap 2800 Elo, zostając najmłodszym zawodnikiem w historii, który tego dokonał, a w grudniowej liście rankingowej awansował na nr 2 na świecie.

Dla wielu ekspertów był to sygnał: zaczyna się era, w której Firouzja może zostać nowym mistrzem świata.

Kandydat do tytułu mistrza świata

Dzięki zwycięstwu w Grand Swiss 2021 Firouzja zakwalifikował się do Turnieju Kandydatów 2022 w Madrycie. Choć nie spełnił wtedy wygórowanych oczekiwań kibiców i zakończył turniej z wynikiem 6/14, zdobył bezcenne doświadczenie w rywalizacji na najwyższym poziomie.

Kolejny krok w stronę szachowego szczytu zrobił w cyklu 2023–2024. Walcząc o miejsce w Kandydatów 2024, rozegrał głośną serię meczów w Chartres („Race to Candidates”), a ostatecznie zapewnił sobie awans jako kwalifikant rankingowy dzięki perfekcyjnemu wynikowi w Open de Rouen (7/7).

W Turnieju Kandydatów 2024 w Toronto Firouzja nie zdołał włączyć się do walki o zwycięstwo i zakończył turniej w dolnej części tabeli. Mimo to pokazał momenty wielkiej klasy, wygrywając m.in. z Gukeszem oraz prezentując odważną, nastawioną na zwycięstwo grę.

Triumfy w superturniejach i erze Grand Chess Tour

Poza klasycznymi turniejami Firouzja błyszczy także w cyklu Grand Chess Tour. W 2022 roku wygrał cały cykl, imponując zarówno w klasyku, jak i szachach szybkich oraz błyskawicznych.

Po chwilowym spadku formy w 2023 roku, 2024 stał się jego wielkim powrotem do ścisłej elity. W Saint Louis Firouzja wygrał Saint Louis Rapid & Blitz, a następnie prestiżowy Sinquefield Cup 2024, kończąc turniej bez porażki. Zwieńczeniem było zwycięstwo w całym cyklu Grand Chess Tour po raz drugi.

W 2025 roku potwierdził klasę m.in. w Londynie: zajął 2. miejsce w London Chess Classic 2025, a w turnieju Super Rapid także był drugi.

Firouzja w świecie online i e-sportu

Firouzja należy do pokolenia, które dorastało na serwisach takich jak Chess.com i Lichess. Jest jednym z najbardziej niebezpiecznych graczy w błyskawicznej i internetowej formule. W 2020 roku wygrał Banter Blitz Cup, pokonując w finale Magnusa Carlsena 8,5–7,5 – to był symboliczny moment, który pokazał, że nastolatek potrafi ograć aktualnego mistrza świata w bezpośrednim pojedynku (choć „tylko” online).

W 2025 roku dał o sobie znać także w świecie e-sportu – dotarł do finału pierwszego w historii Esports World Cup w szachach w Rijadzie, gdzie ponownie zmierzył się z Carlsenem. Choć przegrał finał, jego obecność w tym wydarzeniu pokazała, jak bardzo łączy się dziś świat szachów, streamingu, sponsorów i dużych organizacji e-sportowych.

Równolegle Firouzja rozwija swoją obecność w mediach społecznościowych – a jego partie są regularnie analizowane przez największe serwisy szachowe.

Styl gry – agresja, dynamika, perfekcyjna technika

To, co wyróżnia Firouzję, to połączenie agresywnego, taktycznego stylu z bardzo dobrą techniką końcówek i przygotowaniem debiutowym na poziomie silników.

• Debiuty: gra praktycznie wszystko – od Najdorfa i obrony sycylijskiej po obronę francuską czy królewsko-indyjską; białymi potrafi zaskakiwać zarówno 1.e4, jak i elastycznym 1.d4/1.Sf3.
• Dynamika: często poświęca piony za inicjatywę, nie boi się iść na ostre pozycje, jeśli czuje, że „pozycja mówi do niego”.
• Tempo gry: potrafi grać bardzo szybko w skomplikowanych pozycjach, co daje mu ogromną przewagę w rapidzie i blitzu.
• Technika: w końcówkach cierpliwie „dociska” minimalne przewagi, co widać w jego partiach z superturniejów klasycznych.

Wielu komentatorów podkreśla, że gdy Firouzja jest w formie i w „flow”, jego partie przypominają mieszankę najlepszych cech Carlsena, Kasparowa i Tala : precyzja, dynamika i odwaga idą u niego w parze.

Partie, które warto znać

• Firouzja – Carlsen, finał Banter Blitz Cup 2020 – seria partii błyskawicznych, w których 16-letni Alireza pokonuje mistrza świata w formacie 3+0.
• Najlepsze partie z Norway Chess 2020 – turniej, w którym Firouzja zajął 2. miejsce w klasyfikacji końcowej, pokazując, że potrafi rywalizować z elitą w superturnieju.
• Partie z Sinquefield Cup 2024 – cały turniej jako pokaz dojrzałego, pozbawionego kompleksów stylu gry przeciwko ścisłej elicie.

Czego może nauczyć się amator od Firouzji?

• Aktywność ponad materialność: często lepiej mieć inicjatywę i aktywne figury niż „zdrowego” pionka więcej.
• Wszechstronność debiutowa: nie warto całe życie grać jednego schematu – Firouzja pokazuje, jak ważne jest poszerzanie repertuaru.
• Praca z silnikiem jako narzędzie, nie wyrocznia: komputery są pomocą, ale przy szachownicy i tak decyduje człowiek.
• Odporność psychiczna: po słabszych miesiącach potrafił wrócić i wygrywać największe imprezy – to lekcja, że porażka nie jest końcem drogi.

Ciekawostki o Alirezie Firouzji

• Jest dwukrotnym mistrzem Iranu, a dziś numerem 1 reprezentacji Francji.
• W 2025 roku dołączył do organizacji e-sportowej Team Falcons, jeszcze mocniej wiążąc szachy z profesjonalnym e-sportem.
• Jego partie są bardzo popularne w internecie – często trafiają do analiz i materiałów szkoleniowych na YouTube oraz w serwisach szachowych.

Dane biograficzne

Jeśli chcesz zrozumieć szachy XXI wieku – studiuj partie Alirezy Firouzji.