Władimir Kramnik – czternasty mistrz świata w szachach to jeden z najważniejszych arcymistrzów przełomu XX i XXI wieku. Już w latach 90. uchodził za zawodnika światowej czołówki, a w 2000 roku przerwał wieloletnią dominację Garri’ego Kasparowa, zdobywając tytuł klasycznego mistrza świata. Sześć lat później – po meczu z Topałowem – doprowadził do zjednoczenia tytułów i został mistrzem świata „niekwestionowanym”.

Władimir Kramnik (ur. 25 czerwca 1975) – mistrz świata: klasyczny 2000–2006, zjednoczony 2006–2007.

Droga na szczyt: szkoła Botwinnika i błysk w Manili

Kramnik wyrósł w tradycji rosyjskiej szkoły szachowej i był związany z kręgiem treningowym Michaiła Botwinnika. Świat naprawdę go zauważył w 1992 roku podczas olimpiady szachowej w Manili: jako nastolatek zagrał fenomenalnie, zdobywając indywidualne złoto bez ani jednej porażki (osiem wygranych i jeden remis).

Jednym z pierwszych „dorosłych” sygnałów, że Kramnik będzie graczem turniejów najwyższej próby, było zwycięstwo w superturnieju w Dortmundzie (1995). Grał tam niezwykle dojrzale: solidnie, precyzyjnie i bez kompleksów wobec gwiazd ówczesnej elity.

Mistrz świata: Kasparow – Kramnik (Londyn 2000)

W 2000 roku Garri Kasparow wybrał Kramnika na rywala w meczu o tytuł mistrza świata (linia „klasyczna”). Rozegrano 16 partii, a wynik przeszedł do historii: 8½–6½ dla Kramnika, bez ani jednej porażki po jego stronie. To wtedy „Berlin” w obronie hiszpańskiej zaczął kojarzyć się z żelazną ścianą, a styl Kramnika – z perfekcyjną kontrolą ryzyka.

Obrona tytułu: Kramnik – Leko (2004)

W 2004 roku Kramnik bronił tytułu w meczu z Peterem Leko. Pojedynek był niezwykle wyrównany i zakończył się remisem 7–7. Zgodnie z regulaminem remis oznaczał, że mistrz zachowuje koronę – i Kramnik pozostał mistrzem świata.

Zjednoczenie tytułów: mecz z Topałowem (Elista 2006)

Rok 2006 przyniósł kibicom to, na co czekali od lat: próbę zjednoczenia „dwóch światów” po rozłamie w szachach. Kramnik (mistrz „klasyczny”) zagrał z Veselinem Topałowem (mistrz FIDE). Po 12 partiach klasycznych było 6–6, a w dogrywce szybkiej Kramnik wygrał 2½–1½, zostając mistrzem świata zjednoczonym.

„Afera Toaletowa” – najgłośniejszy skandal meczu

Ten mecz przeszedł do historii nie tylko sportowo. Doszło do tzw. Afery Toaletowej: sztab Topałowa sugerował, że częste wizyty Kramnika w prywatnej toalecie mogą mieć związek z nieuczciwą pomocą. Zmieniono warunki (zamknięto prywatne toalety), Kramnik zaprotestował i odmówił gry w jednej z partii, co doprowadziło do kryzysu organizacyjnego i wielkich emocji. Ostatecznie rywalizacja wróciła na szachownicę, ale „Toiletgate” do dziś pozostaje symbolem tego, jak napięcie potrafi wyjść poza planszę.

Turniej MŚ 2007 i dalsza kariera

W 2007 roku mistrzostwa świata rozegrano w formie turnieju. Kramnik zremisował m.in. swoje partie z Viswanathanem Anandem, ale to Anand okazał się najlepszy w klasyfikacji końcowej. Kramnik jeszcze próbował wrócić na tron (m.in. w meczu 2008), jednak tytułu już nie odzyskał.

Styl gry Kramnika: żelazna logika i teoria debiutów

Kramnik bywa nazywany mistrzem „czystej” gry pozycyjnej: potrafił neutralizować inicjatywę rywala, dusić kontrgrę i krok po kroku poprawiać ustawienie figur. Jednocześnie nie był „suchy” – gdy sytuacja tego wymagała, potrafił grać ostro i dynamicznie. Ogromny wpływ wywarł też na teorię debiutów, szczególnie na sposób, w jaki elita zaczęła traktować obronę berlińską w partii hiszpańskiej.

Ciekawostki o Władimirze Kramniku

• Na olimpiadzie w Manili (1992) zdobył indywidualne złoto, kończąc występ bez porażki (8 wygranych, 1 remis).
• W meczu z Kasparowem (2000) nie przegrał ani jednej partii – a jego przygotowanie debiutowe zmieniło modę w elicie na lata.
• Już w styczniu 1996 roku był klasyfikowany jako numer 1 światowego rankingu, przerywając długą dominację Kasparowa na szczycie.
• Mecz z Topałowem (2006) do dziś jest jednym z najbardziej „medialnych” pojedynków w historii szachów – przez „Aferę Toaletową”.
• W 2019 roku ogłosił zakończenie kariery w szachach klasycznych, skupiając się na projektach edukacyjnych.

FAQ

Kiedy Kramnik został mistrzem świata?

W 2000 roku, pokonując Garri’ego Kasparowa w meczu w Londynie (8½–6½).

Co oznacza, że był „mistrzem świata zjednoczonym”?

Po rozłamie tytuł funkcjonował w dwóch liniach. W 2006 roku Kramnik wygrał mecz z Topałowem i połączył oba tytuły.

Czym była „Afera Toaletowa”?

To spór i oskarżenia w trakcie meczu 2006 dotyczące częstych wizyt Kramnika w prywatnej toalecie oraz zmian warunków meczu przez komisję odwoławczą.

Dane biograficzne

Władimir Kramnik – fot. Barnos, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Dane i wyniki: FIDE oraz oficjalne komunikaty mistrzostw świata.