Szachrijar Mamedjarow (ur. 1985)

Dynamiczny wojownik z Azerbejdżanu – dwukrotny mistrz świata juniorów, mistrz świata w szachach szybkich i czołowy arcymistrz XXI wieku.

Szachrijar Mamedjarow (Shakhriyar Mamedyarov) to jeden z najbardziej wybuchowych i nieprzewidywalnych szachistów współczesności. Dwukrotny mistrz świata juniorów, mistrz świata w szachach szybkich (2013), zwycięzca wielu superturniejów i wieloletni lider reprezentacji Azerbejdżanu. Jego ranking szczytowy 2820 Elo uczynił go jednym z najwyżej ocenianych szachistów w historii oraz wiceliderem listy FIDE.

Znany z odwagi, nieszablonowych poświęceń i nieustannej walki o inicjatywę, Mamedjarow stał się symbolem „ognistych” szachów epoki komputerów – takich, które wciąż potrafią zaskakiwać i zachwycać kibiców.

Od Sumgaitu do światowej elity

Mamedjarow urodził się 12 kwietnia 1985 roku w Azerbejdżanie, w rodzinie pochodzącej z rejonu Zangilan. Dzieciństwo spędził w przemysłowym mieście Sumgait. Jego pierwszym trenerem był ojciec – były bokser, który zaraził syna zarówno miłością do sportu, jak i do szachów.

Szachy szybko stały się jego naturalnym językiem. Już jako nastolatek zaczął wygrywać najważniejsze turnieje młodzieżowe w kraju, a potem w Europie. W wieku kilkunastu lat był już znany jako „dziecko-wojownik” – zawsze grające na zwycięstwo, bez względu na kolor figur.

Dwukrotny mistrz świata juniorów i lider Azerbejdżanu

Najważniejsze sukcesy młodzieżowe Mamedjarowa to:

• Mistrzostwo świata juniorów U20 (2003),
• ponowne mistrzostwo świata juniorów U20 (2005) – jako jedyny w historii zdobył ten tytuł dwa razy,
• wielokrotne tytuły mistrza Azerbejdżanu w różnych kategoriach wiekowych i w seniorach.

Te wyniki wyniosły go bardzo szybko do światowej elity. W 2002 roku został arcymistrzem, a kilka lat później wszedł do ścisłej czołówki rankingu FIDE. Przez wiele lat był najwyżej notowanym szachistą Azerbejdżanu oraz liderem narodowej drużyny, która zdobywała złote medale Drużynowych Mistrzostw Europy i biła się o podium na Olimpiadach.

Z reprezentacją Azerbejdżanu Mamedjarow trzykrotnie zdobywał złoto Drużynowych Mistrzostw Europy (2009, 2013, 2017), a na Olimpiadzie w 2012 roku sięgnął po indywidualne złoto na trzeciej szachownicy.

Mistrz świata w szachach szybkich 2013

W 2013 roku, w Chanty-Mansyjsku, Mamedjarow rozegrał jeden z najważniejszych turniejów w swojej karierze. Podczas Mistrzostw Świata w Szachach Szybkich po słabszym początku ruszył do niesamowitego finiszu – wygrał pięć ostatnich partii z rzędu i zakończył zawody z wynikiem 11,5/15, sięgając po tytuł mistrza świata w rapidzie.

Ten sukces potwierdził to, co wielu podejrzewało od dawna: w szachach szybkich i błyskawicznych Mamedjarow jest jednym z najbardziej niebezpiecznych zawodników na świecie. Jego intuicja, odwaga i umiejętność natychmiastowego liczenia wariantów idealnie pasują do dynamicznych temp gry.

Superturnieje: Tal Memorial, Shamkir, Biel, Superbet

Szachrijar ma na koncie cały katalog zwycięstw w superturniejach. Do najważniejszych należą m.in.:

• dwa zwycięstwa w „Shamkir Chess” – turnieju memoriałowym Wugara Gaszimowa (2016 i 2017),
• Tal Memorial – wspólne 1. miejsce w 2010 roku oraz triumf w edycji blitzowej 2014,
• Biel Chess Festival 2018 – wygrana z punktową przewagą przed Magnusem Carlsenem, w tym efektowne zwycięstwo nad mistrzem świata,
• Superbet Chess Classic 2021 – triumf w jednym z najważniejszych turniejów cyklu Grand Chess Tour.

Występy w takich imprezach potwierdziły, że Mamedjarow to nie tylko „artysta-atakujący”, ale kompletny zawodnik, który potrafi zdobywać punkty także w długich, pozycyjnych bojach.

Kandydat do tytułu mistrza świata

Od wielu lat Mamedjarow jest stałym uczestnikiem cyklu o mistrzostwo świata. Brał udział w kilku Turniejach Kandydatów, a w 2018 roku w Berlinie zajął drugie miejsce, za Fabiano Caruaną, będąc realnym kandydatem do gry o koronę.

Do cyklu kwalifikował się m.in. dzięki zwycięstwu w FIDE Grand Prix 2017 oraz świetnym wynikom w Pucharach Świata i innych turniejach FIDE. Choć nie zagrał jeszcze w meczu o mistrzostwo świata, jego nazwisko od lat przewija się w każdym poważnym zestawieniu pretendentów.

Styl gry – ogień, inicjatywa i ryzyko

Szachrijar Mamedjarow jest uważany za jednego z najbardziej agresywnych i twórczych arcymistrzów współczesnych szachów. Jego styl łączy:

• nieustanną walkę o inicjatywę – zawsze stara się kontrolować tempo gry,
• gotowość do poświęceń – pionów, jakości, a czasem figury, jeśli tylko pozycja daje praktyczne szanse,
• nieoczywiste ustawienia debiutowe – potrafi zaskoczyć zarówno rzadką linią w słowiańskiej, jak i ostrą wersją obrony królewsko-indyjskiej,
• świetne wyczucie ataku na króla – jego partie często kończą się spektakularnymi atakami.

Mamedjarow nie boi się wejść w pozycje, które komputer może oceniać jako „ryzykowne” – ważniejsze jest dla niego, by przeciwnik musiał samodzielnie rozwiązywać trudne problemy przy szachownicy. Dlatego jego partie są tak lubiane przez komentatorów i kibiców.

Partie Mamedjarowa, które warto znać

• Mamedjarow – Carlsen, Biel 2018 – efektowna wygrana nad mistrzem świata w obronie królewsko-indyjskiej, symboliczny moment jego szczytowej formy.
• Partie z Mistrzostw Świata w Rapidzie 2013 – szczególnie finałowy dzień, gdy wygrał pięć partii z rzędu.
• Kluczowe partie z FIDE Grand Prix 2017 – pokaz, jak łączyć przygotowanie debiutowe z praktycznym naciskiem na rywala.
• Partie z Shamkir Chess – wiele pojedynków z czołówką świata, pełnych ostrych pomysłów i taktycznych burz.

Ciekawostki o Szachrijarze Mamedjarowie

• Jest dwukrotnym mistrzem świata juniorów – co czyni go wyjątkowym nawet wśród elity.
• Jego dwie siostry, Zeinab i Turkan Mamedjarowa, są silnymi szachistkami i posiadają tytuły arcymistrzyń (WGM).
• Znany jest z bardzo emocjonalnego podejścia do gry – po partii nie ukrywa radości ani rozczarowania.
• Przez dużą część kariery utrzymywał się w TOP 10 świata, regularnie przekraczając granicę 2750 Elo.
• Jego partie są często wykorzystywane w książkach i kursach online jako przykłady dynamicznych szachów na najwyższym poziomie.

Dane biograficzne

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda odważna, dynamiczna gra na absolutnym topie – studiuj partie Szachrijara Mamedjarowa.