Wasilij Smysłow (1921–2010)

Mistrz harmonii, poeta szachowych końcówek i arcymistrz intuicji – człowiek, którego ruchy brzmiały jak muzyka.

Wasilij Smysłow – Mistrz świata 1957–1958

Wasilij Wasiljewicz Smysłow urodził się 24 marca 1921 roku w Moskwie. Od najmłodszych lat chłonął atmosferę gry – jego ojciec był silnym amatorem, który przekazał mu nie tylko zasady, ale też miłość do szachowej logiki. Już jako nastolatek Smysłow imponował dojrzałością decyzji, a w połączeniu z muzycznym talentem do śpiewu stworzył niepowtarzalny styl gry.

Choć świat zna go jako siódmego mistrza świata, Smysłow był także śpiewakiem operowym. Podkreślał, że harmonia muzyki i harmonia szachów są sobą głęboko połączone. „Moje figury muszą brzmieć razem” – mawiał.

Droga mistrza – od cudownego dziecka do szczytu świata

Wasilij Smysłow przebijał się do światowej czołówki długo i cierpliwie. W 1953 roku zajął drugie miejsce w słynnym Turnieju Kandydatów w Zurychu, uznawanym za jedno z najpotężniejszych zgromadzeń arcymistrzów w historii. Trzy lata później ponownie został pretendentem do tytułu, by wreszcie w 1957 roku pokonać Michaiła Botwinnika i zdobyć koronę mistrza świata.

Zdjęcie: Botwinnik z lewej  kontra Smysłow na Mistrzostwach Świata w Szachach 1957  autor: Anefo

Tytuł mistrzowski zdobył w 1957 roku,  zwyciężając  z Michaił Botwinnik, był mistrzem świata tylko rok . W 1958 roku przegrał obronę z Botwinnikiem.  

Jego panowanie trwało tylko rok – przegrał rewanż w 1958 – lecz jego gra i nowe idee zostały z mistrzami na dekady.

„Moje figury zawsze stoją dobrze.” — Wasilij Smysłow

Styl gry Wasilij Smysłow– logika, intuicja i technika końcówek

Smysłow był jednym z najbardziej kompletnych szachistów XX wieku. Jego styl określano jako harmonijny, subtelny, niemal matematyczny. Nie szukał efektownych kombinacji – szukał idealnej współpracy figur. Każdy jego ruch był naturalny, jakby wynikał z ukrytej melodii pozycji.

• Wybitna technika końcówek – wielu ekspertów uważa Smysłowa za jednego z najlepszych końcówkarzy w historii.
• Wyczucie struktur pionowych – rozumiał piony jak mało kto.
• Głęboka intuicja strategiczna – znajdował plany płynące z samej natury pozycji.
• Elegancja, spokój i cierpliwość – rzadko forsował pozycję, pozwalał jej „dojrzeć”.

Silniki szachowe często wskazują dziś, że wiele „cichych” ruchów Smysłowa było obiektywnie najlepszych. To dowód jego genialnej intuicji.

Najważniejsze partie i sukcesy

Wasilij Smysłow pozostawił po sobie dziesiątki partii uznawanych za klasyki harmonii pozycyjnej. Jego zwycięstwa nad Bronsteinem, Botwinnikiem czy Kortchnojem do dziś studiowane są w szkołach szachowych.

Mecz o mistrzostwo świata 1957
W starciu z Botwinnikiem Smysłow wykazał się żelazną logiką, świetnym przygotowaniem i wybitną techniką końcową. Zwyciężył wynikiem 12½:9½, stając się siódmym mistrzem świata.

Turnieje kandydatów
Starty w latach 50. i 60. potwierdzały jego klasę – trzykrotnie docierał do ścisłej czołówki, a w 1983 w wieku 62 lat ponownie doszedł do finału cyklu, przegrywając dopiero z Kasparowem. To absolutny rekord długowieczności na najwyższym poziomie.

Nauka, twórczość i dziedzictwo

Smysłow pozostawił po sobie liczne książki i analizy, m.in. Moje najlepsze partie, In Search of Harmony czy Strategia w końcówkach. Jego dorobek to fundament współczesnego rozumienia końcówek.

Wpłynął na całe pokolenia mistrzów – od Karpowa po Carlsena. Kto studiuje Smysłowa, ten uczy się cierpliwości, naturalnej gry i szacunku do pozycji.

• Jeden z najwybitniejszych mistrzów końcówek w historii.
• Jego styl określano jako „poezję logiki”.
• Mistrz świata w 1957 roku.
• Łączył talent muzyczny z genialną intuicją szachową.
• Grał w czołówce świata przez ponad 40 lat.

Ciekawostki o Wasiliju Smysłowie

• Był utalentowanym śpiewakiem operowym i próbował dostać się do Teatru Bolszoj.
• Jego ojciec był silnym amatorem i pierwszym trenerem przyszłego mistrza.
• W wieku 62 lat dotarł do finału Kandydatów – rekord niepobity do dziś.
• Wielokrotnie powtarzał, że szachy to „sztuka harmonii figur”.
• Końcówki Smysłowa są do dziś analizowane jako wzory logiki i techniki.

Dane biograficzne

Jeśli chcesz zrozumieć harmonię szachów – studiuj Smysłowa.

Wasilij Smysłow przy szachownicy, Hoogovens 1972 – domena publiczna (CC0), via Wikimedia Commons / Nationaal Archief